Szanowny Czytelniku!
W związku z nowym Rozporządzeniem o Ochronie Danych Osobowych (RODO) prosimy Cię o ponowienie zgody na wykorzystanie plików cookie.
Dbamy o Twoją prywatność.
Nie zwiększamy zakresu naszych uprawnień. Twoje dane są u nas bezpieczne, a zgodę możesz wycofać w każdej chwili w stopce strony, klikając w link "RODO".

25 maja 2018 roku zacznie obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 roku. Poniżej znajdziesz podstawowe informacje na ten temat.

O jakich danych mówimy?
Chodzi o dane osobowe, które są zbierane w ramach korzystania przez Ciebie z naszych usług, w tym stron internetowych, serwisów i innych funkcjonalności udostępnianych przez Copernicus Center Press, w tym zapisywane w plikach cookies, które są instalowane na naszych stronach przez nas oraz naszych Zaufanych Partnerów.

Kto będzie administratorem Twoich danych?
Administratorami Twoich danych będziemy my: Copernicus Center Press z siedzibą w Krakowie (dalej także będziemy używać skrótu „CCPress”).

Dlaczego chcemy przetwarzać Twoje dane?
Przetwarzamy te dane w celach opisanych w naszej polityce, między innymi aby:

  • dopasować treści stron i ich tematykę, w tym tematykę ukazujących się tam materiałów do Twoich zainteresowań,
  • zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług, w tym aby wykryć ewentualne boty, oszustwa czy nadużycia,
  • pokazywać Ci reklamy dopasowane do Twoich potrzeb i zainteresowań,
  • dokonywać pomiarów, które pozwalają nam udoskonalać nasze usługi i sprawić, że będą maksymalnie odpowiadać Twoim potrzebom.

Komu możemy przekazać dane?
Zgodnie z obowiązującym prawem Twoje dane możemy przekazywać podmiotom przetwarzającym je na nasze zlecenie, np. agencjom marketingowym, podwykonawcom naszych usług oraz podmiotom uprawnionym do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa np. sądy lub organy ścigania - oczywiście tylko gdy wystąpią z żądaniem w oparciu o stosowną podstawę prawną.

Jakie masz prawa w stosunku do Twoich danych?
Masz między innymi prawo do żądania dostępu do danych, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także wycofać zgodę na przetwarzanie danych osobowych, zgłosić sprzeciw oraz skorzystać z innych praw wymienionych szczegółowo tutaj.

Jakie są podstawy prawne przetwarzania Twoich danych?
Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz). Taką podstawą prawną dla pomiarów statystycznych i marketingu własnego administratorów jest tzw. uzasadniony interes administratora. Przetwarzanie Twoich danych w celach marketingowych podmiotów trzecich będzie odbywać się na podstawie Twojej dobrowolnej zgody.

Dlatego też proszę zaznacz przycisk „Tak, zgadzam się” jeżeli zgadzasz się na przetwarzanie, po 25 maja 2018 roku, Twoich danych osobowych zbieranych w ramach korzystania przez Ciebie z usług, w tym ze stron internetowych, serwisów i innych funkcjonalności CCPress, w tym także zbieranych w tzw. plikach cookies. Wyrażenie zgody jest dobrowolne i możesz ją w dowolnym momencie wycofać korzystając z narzędzia dostępnego w stopce strony.

Tak, zgadzam się
Nie teraz
Copernicus Center Press
KSIĄŻKA TYGODNIA
Filozofia dowcipu. Humor jako siła napędowa umysłu (wydanie II)

Humor i śmiech stanowią jedną z cech przynależnych wyłącznie gatunkowi ludzkiemu. Nie wszyscy jednak śmiejemy się z tych samych rzeczy, a przynajmniej uważamy je za zabawne w różnym stopniu.

 

Od czego zatem zależy poczucie humoru?

 

Teraz -40%

 

KATALOG

Filmy

Z autografem

Biografie

Etyka

Filozofia ekonomii

Filozofia nauki

Filozofia prawa

Historia filozofii

Kognitywistyka

Kosmologia

Lingwistyka

Logika

Matematyka

Nauka i religia

Nauki ewolucyjne

Michał Heller

Wydania kieszonkowe
Seria Piąty Wymiar
Seria Nauka i Religia
2018 - 08 - 22 / 13:34

Fizyka to nauka, która w sposób ścisły bada świat i zjawiska, które w nim zachodzą. Modele i hipotezy są weryfikowane za pomocą doświadczeń i dowodów matematycznych. Studiując fizykę, poznaje się prawa i teorie, które były przedmiotem badań od lat i mają swoją ugruntowaną pozycję w historii i nauce. Poznaje się także te, które zostały wyparte przez lepsze modele lub okazały się po prostu błędne. I taka jest naturalna kolej rzeczy w nauce. Jednak to, z czym mamy na ogół styczność, jest już „produktem końcowym” wielu dyskusji, które odbywają się między największymi umysłami tego świata.

Książka Wielkie spekulacje. Teorie i nieudane rewolucje w fizyce i kosmologii autorstwa Helge Kragha trafiła w moje ręce zupełnie przypadkiem i nawet nie przypuszczałam, jak fascynująca będzie to dla mnie lektura. Pozycja ta jednak nie jest typowym dziełem popularnonaukowym. Przeciętny miłośnik nauki może mieć problem ze zrozumieniem części omawianych tematów, a w nieodpowiednich rękach mogłaby też zostać źle zinterpretowana.

 

Autor, Helge Kragh, studiował matematykę i fizykę na Uniwersytecie Kopenhaskim. Obecnie prowadzi badania z zakresu historii i filozofii nauki, jest profesorem Uniwersytetu Aarhus. Kragh jest doświadczonym naukowcem, który ma na swoim koncie kilkaset publikacji naukowych oraz popularnonaukowych. Jego wiedza i wieloletnie doświadczenie pozwalają mu dogłębnie wejść w temat teorii fizycznych i kosmologicznych, które omawia w swojej książce.

 

Tytuł książki bardzo dobrze oddaje jej treść. Składa się ona z 12 rozdziałów, które prowadzą czytelnika przez historię nauki od Kartezjusza do czasów współczesnych. Rozdziały można z powodzeniem czytać wybiórczo. Jednak chronologiczna lektura daje pełniejszy obraz i pozwala lepiej poznać filozoficzno-poznawcze problemy, jakie napotykali wielcy naukowcy.

 

Książka podzielona jest na dwie części. W każdej z nich dyskutowane są próby poszerzenia wiedzy o świecie, która była w posiadaniu ówczesnych ludzi nauki. Wiązało się to nie tylko z tworzeniem nowych teorii, które musiały zostać zaakceptowane, ale też z obalaniem tych, które były powszechnie uważane za prawdziwe. Wraz z lekturą kolejnych rozdziałów czytelnik może zdać sobie sprawę, że problemy i wyzwania obecnej nauki nie są niczym nowym, ale czymś z natury bardzo podobnym do tego, co napotykano już kiedyś.

 

W pierwszej części autor omawia przypadki z przeszłości. Wstępny rozdział dotyczy Kartezjusza i jego próby racjonalnego i naukowego wyjaśnienia systemu świata. Nie były to jednak metody, jakich my, ludzie żyjący w 21. wieku, spodziewalibyśmy się po naukowcu. Dowiadujemy się, że nie ścisłe doświadczenia, a przemyślenia i filozoficzne dywagacje są sednem poznania świata. W rozdziale drugim głównym tematem jest teoria atomów wirowych. To koncepcja, która obecnie jest już zapomniana. Okazała się ona zupełnie błędna. Wywarła jednak duży wpływ na prace ówczesnych fizyków, takich jak William Thomson (obecnie bardziej znany jako Lord Kelvin), J.J. Thomson (odkrywca elektronu) czy Larmor.

W kolejnym rozdziale omawiany jest rozwój elektrodynamiki i jej wpływ na koncepcje eteru, którego istnienie jak do tej pory było przyjmowane za oczywiste. Do gry wchodzą także teoria względności Einsteina i mechanika kwantowa. Teorie te pobudzały wyobraźnię i skłaniały do głębszych filozoficznych rozważań na temat całego Wszechświata. Kwestia ta jest omawiana w rozdziale czwartym, gdzie zostajemy wprowadzeni w pierwsze teorie kosmologiczne. W rozdziale piątym autor podejmuje temat kontrowersji związanych z kosmologią, gdzie już w pierwszym zdaniu stwierdza, że ze względu na swoją naturę kosmologia jest podatna na spekulacje. Przykładem tutaj jest teoria stacjonarnego Wszechświata, gdzie sam Einstein z czasem przyznał, że wprowadzenie stałej kosmologicznej było pomyłką. Rozdział szósty to omówienie kwantowej teorii cząstek i programu bootstrapu, wobec którego sam Feynam był nastawiony bardzo krytycznie.

 

Część drugą rozpoczyna temat stałych fizycznych i tego, czy są one rzeczywiście stałe. Kwestia ta dopiero od niedawna zaczyna być podawana w wątpliwość. Nie jesteśmy w stanie obecnie tego zweryfikować, więc jest to pole do kolejnych spekulacji i teorii kosmologicznych. Prędkość światła, stała grawitacyjna, stała struktury subtelnej, na nich opieramy współczesną fizykę, a udowodnienie ich zmienności w czasie byłoby kolejną wielką rewolucją.

W rozdziale ósmym poruszono temat współczesnych teorii cyklicznego Wszechświata, teorię strun i alternatywy do standardowego modelu inflacyjnego. W kolejnych rozdziałach autor porusza coraz bardziej kontrowersyjne zagadnienia. Pojawia się zasada antropiczna, której koncepcja mówi o tym, że doświadczany przez nas świat jest wyjątkowy i uwarunkowany obecnością istoty ludzkiej jako obserwatora. Myśl ta pojawia się już w starożytnej Grecji i przejawia się również w filozofii niektórych współczesnych naukowców. Dalej czytamy o koncepcji wielu światów. Wieloświat to pojęcie, z którym spotkał się prawdopodobnie każdy miłośnik nauki, kosmologii i fantastyki naukowej. W żaden sposób nie jesteśmy w stanie zweryfikować tej koncepcji i stanowi ona dobry temat do rozważań o tym, czy to jeszcze nauka, czy już swego rodzaju filozofia i wiara. Dalej pojawia się grawitacja kwantowa i teoria strun, która jest najbardziej obiecującą kandydatką na teorię unifikacji. Ostatni rozdział dotyczy istnienia życia we Wszechświecie, jego poszukiwania, a także konsekwencji istnienia jego inteligentnych form.

 

Cała książka pokazuje, jak dwa różne podejścia do nauki — racjonalne i empiryczne — zderzały się na przestrzeni wieków. Gdy słyszymy o wielkich odkryciach i teoriach, często nie zdajemy sobie sprawy z tego, w jakich okolicznościach powstawały. Czytając Wielkie spekulacje, dowiadujemy się, jakie poglądy panowały w nauce w danych czasach. Pomagają w tym zawarte w książce fragmenty prac i cytaty. Poznajemy w ten sposób myśli autorów i podejście filozoficzne, które towarzyszyło odkryciom. Do historii przechodzą nazwiska tylko niektórych. Zapominamy o tych, którzy poświęcili swe życie, pracując nad teoriami, które okazały się błędne. Lektura tej książki skłania jednak do refleksji, że te złe teorie także są potrzebne. Popychają one mimo wszystko naukę do przodu i skłaniają do poszukiwania nowych ścieżek odkrywania prawdy o świecie. Autor porusza także temat autorytetów w świecie nauki. Pokazuje, że człowiek, który ma kilka wielkich osiągnięć na swoim koncie, nie jest nieomylny i może zbłądzić. Pojawia się tutaj fascynujący przykład Eddingtona, którego nazwisko kojarzy się z rozwojem astronomii i kosmologii. Lecz kto słyszał o jego teoriach, które były zupełnie oderwane od rzeczywistości i dalekie od ścisłej nauki? Kiedy powstawały pierwsze teorie kosmologiczne, zauważono już, że hipotezy, które nie mają odniesienia w doświadczeniach, mogą stworzyć pseudonaukę. Podróż przez historię przedstawiona przez autora skłania do wielu refleksji dotyczących przyszłości nauki. Pokazuje, że pewne problemy natury filozoficznej i poznawczej są uniwersalne i nie mierzymy się z nimi tylko obecnie, lecz towarzyszą one nauce już od pierwszych filozofów.

 

Sama książka jest dosyć obszerna i napisana dosyć specjalistycznym językiem. Pojawiają się w niej wzory i pojęcia, z którymi czytelnik bez wykształcenia fizyczno-astronomicznego może mieć problemy. Myślę, że może być ona bardzo dobrym uzupełnieniem wiedzy historycznej osób, które omawiane teorie fizyczne i kosmologiczne już w pewnym stopniu znają.

 

Monika Kubek

„Urania” nr 2/2018