Pliki Cookies zapewniają sprawne funkcjonowanie tego portalu, czasami umieszczane są na urządzeniu użytkownika. Ustawienia cookies można zmienić w przeglądarce. Więcej o przetwarzaniu danych w polityce prywatności. Prosimy o wyrażenie zgody na cookies.

Tak, zgadzam się
Nie teraz
Copernicus Center Press
KSIĄŻKA TYGODNIA
Nie jesteś sam w domu. Od drobnoustrojów po krocionogi, śpieszki i pszczoły miodne. Historia naturalna stworzeń, z którymi dzielimy życie

Badania Dunna pozwalają na nowo docenić istoty, które wielu z nas uważa za szkodniki. - „Science News”

KATALOG

Filmy

Z autografem

Biografie

Etyka

Filozofia ekonomii

Filozofia nauki

Filozofia prawa

Historia filozofii

Kognitywistyka

Kosmologia

Lingwistyka

Logika

Matematyka

Nauka i religia

Nauki ewolucyjne

Michał Heller

Zagadnienia Filozoficzne w Nauce

Wydania kieszonkowe
Seria Piąty Wymiar
Książki po przejściach
Seria Nauka i Religia

AI

Ogólnopolski Dzień Praw Zwierząt

JĘZYK w najlepszym wydaniu

Wokół pochodzenia człowieka - "Forum Akademickie"

2016 - 07 - 12 / 11:54

Od wielu lat problemy pochodzenia człowieka interesują inteligencję, w tym głównie antropologów, ewolucjonistów, teologów, archeologów, językoznawców, psychologów. Pragniemy wiedzieć, kim jesteśmy i skąd pochodzimy. Wyjaśniając te kwestie, odrzucano jedne, a przyjmowano następne koncepcje rozwoju gatunku Homo. Skromny nadal materiał faktograficzny nie pozwala ukazać szczegółów procesu antropogenezy.

 

Do dyskusji włączył się brytyjski antropolog i psycholog ewolucyjny Robin Dunbar książką Człowiek. Biografia, wydaną w Anglii w 2014 r. i dwa lata później w Polsce. Książka łączy naukową precyzję opisu historii gatunkowej człowieka z doskonałą narracją. We wstępie nakreślono ogólne zagadnienia antropogenezy, zaś w dziewięciu rozdziałach zagadnienia szczegółowe.

W rozdziale 1 Co musimy wyjaśnić znajduje się opis drzewa genealogicznego rodziny człowiekowatych i charakterystyka rzędu zwierząt naczelnych. Opisano cechy różniące ludzi od innych naczelnych, m.in. 12 cech anatomicznych, 5 archeologicznych, 14 cech behawioralnych i 2 poznawcze.

 

W rozdziale 2 omówiono podstawy życia społecznego naczelnych, które warunkują m.in. wzajemną pomoc czy obronę przed drapieżnikami. Ukazano też konflikty, problemy mono i poligamii.

 

W rozdziale 3 zawarto teoretyczne problemy rozwoju ewolucyjnego mózgu naczelnych i innych zwierząt związane z rozwojem form życia społecznego. Rozwój mózgu wymaga kosztownych dla budżetu procesów energetycznych, zaś naczelne posiadają w korze przedczołowej nowe struktury. Gatunki z dużym płatem czołowym lepiej kontrolują swoje zachowania impulsywne, prowadzące m.in. do agresji. Interesująca jest hipoteza „mózgu społecznego" człowieka.

 

W rozdziale 4 - Pierwsza przemiana: Australopiteki - zawarto cechy australopiteków i stanowiska skupione w części południowo-wschodniej Afryki. Te dwunożne człekokształtne w okresie istnienia dzieliły się na kilka gatunków. Dwunożność i wydłużenie nóg pozwalało na dłuższy krok i wydatkowanie mniej czasu i energii na pokonywanie odległości. W użyciu były proste narzędzia kamienne, tzw. oldowajskie, które pojawiły się ok. 2,5 mln lat temu. One to umożliwiły wydobywanie mózgów zwierząt czy szpiku z kości - padlinożerność. Gatunki tzw. masywnego australopiteka przetrwały do około 1,4 mln lat temu.

 

Rozdział 5 - Druga przemiana: Wcześni Homo mówi, że o ewolucji Homo erectus, czyli pitekantropa, wiemy sporo. Uważano te formy za małpoludy wyprostowane. Znały one ogień, napotykany w czasie ok. pół mln lat temu. Pitekantrop zajmował tereny Afryki, Azji i Europy. Zdaniem autora szybszy rozwój mózgu ma miejsce u form żyjących w klimacie zimnym. Problemem jest trafność takiej hipotezy. Wczesny Homo był gatunkiem poligamicznym, ale dymorfizm płciowy był mniejszy niż u Australopiteków.

 

W rozdziale 6 - Trzecia przemiana: Praludzie - opisuje autor pochód Homo sapiens od ok. 1,8 do ok. pół mln. lat temu, któremu nie towarzyszą zmiany anatomiczne i kulturowe.

 

W rozdz. 7 - Ludzie współcześni - omówiono rozwój i rozprzestrzenianie gatunku Homo sapiens sapiens, który pojawił się w Afryce 200 tys, lat temu i wędrował przez Lewant do Azji, następnie Europy i na inne kontynenty. Opisano też wyginięcie neandertalczyków.

 

Rozdział 8 - Jak narodziły się systemy pokrewieństwa, język i kultura - będące kulminacyjnymi punktami rozwoju człowieka.

 

W problematykę znaną z archeologii wprowadza rozdział 9 - Piąta przemiana: Neolit i czasy historyczne - rewolucja neolityczna i jej pokłosie zachodzące w czasie ok. 15 - 10 tys. lat p.n.e., przemiany gospodarowania rolnictwo, pasterstwo - rzutowały na wiele właściwości społecznych człowieka w zakresie jego reprodukcji, odżywiania, powodując przemiany własności, hierarchię społeczną, nowe zjawiska zdrowotne.

 

Przy braku na rynku wydawniczym podręczników antropologii książka Dunbara może być dla studiujących dobrą pomocą dydaktyczną.

 

Andrzej Malinowski - „Forum Akademickie” nr 3/2016