Szanowny Czytelniku!
W związku z nowym Rozporządzeniem o Ochronie Danych Osobowych (RODO) prosimy Cię o ponowienie zgody na wykorzystanie plików cookie.
Dbamy o Twoją prywatność.
Nie zwiększamy zakresu naszych uprawnień. Twoje dane są u nas bezpieczne, a zgodę możesz wycofać w każdej chwili w stopce strony, klikając w link "RODO".

25 maja 2018 roku zacznie obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 roku. Poniżej znajdziesz podstawowe informacje na ten temat.

O jakich danych mówimy?
Chodzi o dane osobowe, które są zbierane w ramach korzystania przez Ciebie z naszych usług, w tym stron internetowych, serwisów i innych funkcjonalności udostępnianych przez Copernicus Center Press, w tym zapisywane w plikach cookies, które są instalowane na naszych stronach przez nas oraz naszych Zaufanych Partnerów.

Kto będzie administratorem Twoich danych?
Administratorami Twoich danych będziemy my: Copernicus Center Press z siedzibą w Krakowie (dalej także będziemy używać skrótu „CCPress”).

Dlaczego chcemy przetwarzać Twoje dane?
Przetwarzamy te dane w celach opisanych w naszej polityce, między innymi aby:

  • dopasować treści stron i ich tematykę, w tym tematykę ukazujących się tam materiałów do Twoich zainteresowań,
  • zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług, w tym aby wykryć ewentualne boty, oszustwa czy nadużycia,
  • pokazywać Ci reklamy dopasowane do Twoich potrzeb i zainteresowań,
  • dokonywać pomiarów, które pozwalają nam udoskonalać nasze usługi i sprawić, że będą maksymalnie odpowiadać Twoim potrzebom.

Komu możemy przekazać dane?
Zgodnie z obowiązującym prawem Twoje dane możemy przekazywać podmiotom przetwarzającym je na nasze zlecenie, np. agencjom marketingowym, podwykonawcom naszych usług oraz podmiotom uprawnionym do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa np. sądy lub organy ścigania - oczywiście tylko gdy wystąpią z żądaniem w oparciu o stosowną podstawę prawną.

Jakie masz prawa w stosunku do Twoich danych?
Masz między innymi prawo do żądania dostępu do danych, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także wycofać zgodę na przetwarzanie danych osobowych, zgłosić sprzeciw oraz skorzystać z innych praw wymienionych szczegółowo tutaj.

Jakie są podstawy prawne przetwarzania Twoich danych?
Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz). Taką podstawą prawną dla pomiarów statystycznych i marketingu własnego administratorów jest tzw. uzasadniony interes administratora. Przetwarzanie Twoich danych w celach marketingowych podmiotów trzecich będzie odbywać się na podstawie Twojej dobrowolnej zgody.

Dlatego też proszę zaznacz przycisk „Tak, zgadzam się” jeżeli zgadzasz się na przetwarzanie, po 25 maja 2018 roku, Twoich danych osobowych zbieranych w ramach korzystania przez Ciebie z usług, w tym ze stron internetowych, serwisów i innych funkcjonalności CCPress, w tym także zbieranych w tzw. plikach cookies. Wyrażenie zgody jest dobrowolne i możesz ją w dowolnym momencie wycofać korzystając z narzędzia dostępnego w stopce strony.

Tak, zgadzam się
Nie teraz
Copernicus Center Press
KSIĄŻKA TYGODNIA
Jak wyobrażam sobie świat (wydanie II)

Tematyka rozważań obejmuje kwestie religii, praw człowieka, ekonomii, zasad rządzenia państwem, wojny jądrowej, a także przystępne wyjaśnienie zagadnień dotyczących teorii względności, grawitacji oraz właściwości czasoprzestrzeni.

 

-40%

KATALOG

Z autografem

Biografie

Etyka

Filozofia ekonomii

Filozofia nauki

Filozofia prawa

Historia filozofii

Kognitywistyka

Kosmologia

Lingwistyka

Logika

Matematyka

Nauka i religia

Nauki ewolucyjne

Michał Heller

Made in Kraków

Wydania kieszonkowe
Seria Piąty Wymiar
Seria Nauka i Religia
Pobierz bezpłatny katalog

Geneza człowieczeństwa - "Nowe Książki"

2016 - 07 - 14 / 09:43

W psychologii ewolucyjnej coraz ciekawsze są spory o źródła charakterystycznej dla człowieka kultury symbolicznej, abstrakcyjnych struktur i hierarchii wartości. Jak wyjaśnić długi proces genezy tych istotnych atrybutów Homo sapiens?

 


Na to ważne pytanie próbują odpowiadać antropologowie i psychologowie ewolucyjni, a wśród nich Michael Tomasello, jeden z bardziej znanych badaczy rozwoju. Kieruje on Instytutem Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku. Szerszą syntezę swoich poglądów przedstawił niedawno w Naturalnej historii ludzkiego myślenia. Z kolei tom Dlaczego współpracujemy to rezultat serii wykładów zwięźle przedstawiających te poglądy. W książce nie ograniczono się jednak do prezentacji stanowiska Tomasella. Uzupełniono ją interpretacjami autorstwa czterech innych badaczy, którzy nie podzielają w pełni jego poglądów. Stanowi to istotny walor książki, ponieważ uzyskujemy dzięki temu rozległą perspektywę teoretyczną. Nie ma przecież jednego klucza interpretacyjnego do wyjaśniania genezy człowieczeństwa.

 

Podstawowym mechanizmem w teorii Tomasella jest współdzielona intencjonalność. W jej ramach wyjątkowo ważne miejsce zajmuje współpraca, której rozwój doprowadził, zdaniem badacza, do powstania unikatowych dla ludzi zdolności poznawczych, symbolicznego języka, abstrakcyjnego myślenia oraz postawy altruizmu. Współdzielona intencjonalność przypomina działanie soczewki skupiającej coraz większą liczbę rozproszonych promieni (interakcji społecznych), aż w końcu powstaje nowa jakość - wspólna perspektywa „my".

 

Sprawa się komplikuje, gdy w ramach tego mechanizmu próbuje się wyjaśniać genezę i znaczenie altruizmu. Między psychologami ewolucyjnymi powstają wtedy spory typu, co było pierwsze - jajo czy kura? Autor twierdzi, że altruizm wykazywany przez małe dzieci ma cechy specyficznie ludzkie, które nie są widoczne u małp. A zatem uważa, iż nasz gatunek stworzył własne wzorce zróżnicowanego altruizmu. Tomasello wraz ze swoim zespołem zainicjo-wał interesujące badania różnych form altruizmu i wymiany dotyczącej pomagania, informowania, dzielenia się. Niewątpliwie świadczą one o dość wczesnym kształtowaniu się odmiennych form altruizmu. Jedne z nich są bardziej „zwierzęce" (np. dzielenie się jedzeniem), a inne specyficznie ludzkie (przekazywanie informacji).

 

W sumie - na postawie porównywania zachowań dzieci i szympansów - Tomasello dochodzi do wniosku, że występują zasadnicze różnice międzygatunkowe. Ważną rolę przypisuje mentalnym i emocjonalnym skutkom procesów uczenia się w toku współpracy. Dość ryzykownie twierdzi, że właśnie współpraca ukształtowała język oraz myślenie abstrakcyjne. Z kolei inni badacze nie podzielają tego stanowiska.

 

Elizabeth Spelke z Harvardu, komentująca teorię Tomasella, zwraca uwagę, że u niemowląt wykryto pięć systemów wiedzy rdzennej (core howledge), obejmującej tworzenie reprezentacji i wnioskowań dla pewnych cech materialnych obiektów, ich ruchów i wczesnych relacji społecznych. Niektóre z tych systemów zaczynają działać zaraz po urodzeniu. Inna ciekawa prawidłowość dotyczy procesów abstrahowania, które Tomasello również uważa za specyficznie ludzkie. Spelke słusznie przypomina, że wiele badań nad zwierzętami potwierdza występowanie u nich nawet złożonych abstrakcji i reprezentacji numerycznych.

 

Zasygnalizowany tu ciekawy spór dotyczy więc tego, jaką postać mają moduły, ewolucyjnie wbudowane w mózg, i wzorce regulujące procesy poznawcze? Jest to pytanie ważkie w kontekście problemu genezy człowieczeństwa, bo dotyczy roli uczenia się i kultury w procesie kształtowania ludzkiego umysłu. Czy proces ten startuje niemal od „zera", czy też opiera się na ewolucyjnie wbudowanych strukturach, które są później modyfikowane w toku interakcji społecznych oraz obcowania z przekazami kulturowymi.

 

Spelke zauważa, nie bez nutki złośliwości, że „odpowiedź Tomasella do pewnego stopnia ewoluowała, co świadczy o jego otwartości i produktywności". Słusznie też zauważa, że inne koncepcje dotyczące genezy myślenia czy jego relacji do języka nie potwierdzają w pełni teorii Tomasella. Inna istotna, jak sądzę, luka w wyjaśnieniach autora tkwi w przypisywaniu przez niego nadmiernej roli społecznemu uczeniu się. Nie można owej roli wyjaśniać w behawiorystycznym stylu. Coraz więcej danych świadczy bowiem, że procesy uczenia się, wpływu środowiska i kultury rozwijają struktury oraz wzorce zachowania ukształtowane już przez ewolucję.

 

Czesław S. Nosal - "Nowe Książki" nr 3/2016