Pliki Cookies zapewniają sprawne funkcjonowanie tego portalu, czasami umieszczane są na urządzeniu użytkownika. Ustawienia cookies można zmienić w przeglądarce. Więcej o przetwarzaniu danych w polityce prywatności. Prosimy o wyrażenie zgody na cookies.

Tak, zgadzam się
Nie teraz
Copernicus Center Press
KSIĄŻKA TYGODNIA
Górny mózg, dolny mózg. Sprawdź, w jaki sposób myślisz i naucz się robić to lepiej

Jaki jest twój sposób myślenia?

Co nasze mózgi mówią o nas samych?

Jak wykorzystać potencjał własnego mózgu i efektywnie pracować z innymi?

 

-40%

KATALOG

Filmy

Z autografem

Biografie

Etyka

Filozofia ekonomii

Filozofia nauki

Filozofia prawa

Historia filozofii

Kognitywistyka

Kosmologia

Lingwistyka

Logika

Matematyka

Nauka i religia

Nauki ewolucyjne

Michał Heller

Zagadnienia Filozoficzne w Nauce

Wydania kieszonkowe
Seria Piąty Wymiar
Seria Nauka i Religia

Dlaczego istnieje - Esensja.pl

2018 - 10 - 04 / 12:24
To kolejna już publikacja, przybliżająca naukową twórczość prof. Michała Hellera. Zawiera artykuły jego autorstwa oraz wystąpienia z lat 2014–2017 („z różnych teczek”, jak ujmuje to autor), niektóre z nich w zmienionej formie na potrzeby tej książki. Znajdują się tutaj także trzy wcześniej niepublikowane artykuły: „Czasoprzestrzeń i życie wieczne”, „Logos Wszechświata i człowieka” oraz „Mała planeta”.
 
Ta stosunkowo niewielka w objętości książka jest ogromnie pojemna, jeśli chodzi o wagę zawartych w niej przemyśleń i refleksji. Autor wychodzi w niej od jednego z ciekawszych pytań w filozofii: „dlaczego istnieje raczej coś niż nic?” Leibniza, siedemnastowiecznego filozofa, matematyka i fizyka.
To dla autora jedno z Wielkich Pytań, które od początku towarzyszyły jego pracy naukowej w zakresie kosmologii i fizyki matematycznej, jak i dociekaniach filozoficznych. Wybiegają one poza obszar ściśle wyznaczony przez naukę – dotyczą bowiem refleksji dotyczącej sensu istnienia, pojęcia dobra, zła, racjonalności i wartości. Te istotne pytania mają to do siebie, że nie tylko pozwalają nam dążyć do odpowiedzi i kierują naszą myśl w tę stronę, ale kryją w sobie jeszcze jedną równie ważną kwestię: kim jest ten, kto pyta?
 
Teksty zebrane w tym tomie mają wiele walorów, jeśli chodzi o popularyzację zagadnień związanych z pracą naukową i towarzyszącą jej refleksją na temat jej celu oraz sensu. Kim jest ten pytający człowiek? Przybliża to także ogrom wątpliwości i przemyśleń, towarzyszących na co dzień naukowcom – odkrywcom, którzy odnoszą w nauce sukcesy, ale także tym, którzy błądzą. „Ważniejsze niż Wszechświat” może stanowić dla ludzi nauki swoisty drogowskaz – czym się kierować w swojej karierze, jak rozstrzygać dylematy, których przecież na ich drodze nie brakuje.
 
Rozdział „Logika pana Boga” jest najtrudniejszy z całego tomu i, jak się wydaje, wymaga pewnego przygotowania filozoficznego i wiedzy z zakresu logiki. Tym niemniej, ciekawa jest koncepcja zaproponowana przez Michała Hellera, aby metodami logiki opisać Leibnizowską ideę Boga wybierającego najlepszy świat spośród wszystkich możliwych. Autor dodatkowo modyfikuje tę ideę, korzystając z osiągnięć logiki współczesnej.
 
Bardzo interesująca jest część pt. „Usprawiedliwienie historii Wszechświata?”, opisująca etapy jego rozwoju od samego Początku. Będzie to więc nie tylko swoista powtórka z tego, jakie struktury Wszechświata powstawały kolejno, ale także i refleksja na temat tego, czym jest opisywane przez autora „fizyczne zło”, za które odpowiedzialne są prawa fizyki. Tekst ten zmienia także utarty obraz Wszechświata jako deterministycznego. Wszystko wpisuje się w ideę etycznego wyjaśnienia Wszechświata, jak Michał Heller nazywa tę hipotezę. Czy dobro jest uzasadnieniem istnienia? Jak się okazuje, zdaniem autora pytanie „dlaczego zło?” jest tak samo nieuniknione jak „dlaczego istnieje raczej coś niż nic?”
 
Intryguje połączenie idei czasoprzestrzeni z zagadnieniem wolności człowieka (część pt. „Czasoprzestrzeń i życie wieczne”). Z czasoprzestrzenią powiązana jest geometria. Świadomość czasoprzestrzeni to także świadomość świata stającego się w każdej chwili, zawierającego w sobie nieokreśloną przyszłość i dokonaną już przeszłość. Otwiera to dla nas, czytelników, szerokie pole do przemyśleń: czy to czas płynie, czy też my płyniemy w czasoprzestrzeni?
 
Wątek kosmologiczny został pięknie rozwinięty w rozdziale pt. „Mała planeta”. Jakie jest miejsce Ziemi w Kosmosie? Tak jak my nie jesteśmy w stanie istnieć w oderwaniu od naszego otoczenia, tak samo i nasza planeta nie mogłaby istnieć w izolacji od reszty Kosmosu. To daje autorowi wspaniałą okazję do podsumowania całości jego zawartych w książce rozważań. Możemy własnymi myślami wybiec poza granice Wszechświata i zastanawiać się nad jego naturą.
 
Doradzam powolną lekturę książki „Ważniejsze niż Wszechświat”, by nic nie umknęło nam z refleksji autora. To na pewno nie jest książka na jeden wieczór, mimo że jej objętość mogłaby na to wskazywać. Jak zawsze w przypadku książek Michała Hellera, mamy do czynienia z przejrzystym i klarownym prowadzeniem wywodu, co powinno ułatwić wniknięcie w gąszcz niełatwych w sumie kwestii. Intelektualna przygoda związana z filozoficznym poznawaniem natury Wszechświata to ciekawa propozycja dla każdego, komu nieobce jest myślenie i zaduma nad fenomenem otaczającej nas rzeczywistości – tej najbliższej i tej o miliony lat świetlnych od nas, którą znamy tylko z naukowych opisów.
 
Joanna Kapica-Curzytek