Używamy ciasteczek, dzięki którym strona działa poprawnie.
Czarne dziury: idealne ciała niebieskie
Jean-Pierre Lasota
16 października 2020

 

Wielce mnie ucieszyła tegoroczna Nagroda Nobla z fizyki, bo dotyczy dziedziny, która zajmuję się od ponad pół wieku (moja pierwsza opublikowana praca[1] dotyczyła powstawania nagiej osobliwości!). Po raz pierwszy też, bezpośrednio została wyróżniona teoria względności. Nareszcie!

Ale też samo sformułowanie zasług, za które tegoroczni laureaci zostali wyróżnieni, zasługuje na uwagę.

Penrose nagrodę otrzymał „za odkrycie, że formowanie się czarnej dziury bezpośrednio wynika z ogólnej teorii względności” a Genzel i Ghez wyróżnieni zostali "za odkrycie supermasywnego zwartego obiektu w centrum naszej galaktyki". Tak więc oksfordzki matematyk wykazał, że czarne dziury mogą się tworzyć, ale Komitet Noblowski wydaje się nie być pewnym, czy to co astronomowie europejscy i amerykańscy obserwują w centrum Galaktyki, czarną dziurą jest. Wydawałoby się więc, że nie jest to nagroda za potwierdzenie obserwacyjne wyniku teoretycznego. Ale czy rzeczywiście?

Obserwacje zespołów, których liderzy zostali wyróżnieni Noblem, wykazały że w centrum Galaktyki znajduje się obiekt, którego promień jest nie większy od czterech promieni Schwarzschilda. Co, poza czarną dziurą można zmieścić w tak ciasnym miejscu? Nic co powstałoby z normalnej materii, znanej nam z doświadczenia i obserwacji. To, dlaczego Komitet Noblowski zawahał się przed nazwaniem tego czarną dziurą? Dlaczego pływającego po wodzie, kwaczącego ptaka, wyglądającego jak kaczka, nie nazwał kaczką? Zapewne dlatego, że w zasadzie, moglibyśmy mieć do czynienia z jakimś wytworem fantazji (ale niesprzecznym z prawami fizyki) teoretyków, w rodzaju „gwiazdy” bozonowej, tunelu czasoprzestrzennego itd. Gdyby tak było, to w końcu, wraz ze wzrostem obserwacyjnej precyzji, takie twory będzie można odróżnić od czarnej dziury, bo pozostawiają inne od niej ślady w czasoprzestrzeni. A jeśli takich śladów nie będzie, czy to będzie dowód, że mamy do czynienia z czarną dziurą? Chyba nie, bo czarna dziura jest jedynym idealnym ciałem niebieskim, jest w pełni i doskonale opisywana przez trzy wielkości: masę, moment pędu i ładunek elektryczny (który w astrofizycznych czarnych dziurach nie gra roli). Ponieważ nie ma pomiarów idealnych, będzie można powiedzieć tylko, że w centrum Galaktyki znajduje się czarna dziura … z dokładnością do … Ale przecież na tym polega nauka, nieprawdaż?

 

[1] Z Markiem Demiańskim

 

 

Nagrodę Nobla dla Sir Rogera Penrose'a komentują dla nas także:

Prof. Michał Heller "Blask matematyki i czarne dziury"

dr Łukasz Lamża - Nagroda Nobla dla Rogera Penrose'a

 

 

Komentarze
DODAJ komentarz
Oceń
W przypadku naruszenia regulaminu Twój wpis zostanie usunięty.
Najnowsze artykuły
16 października 2020
Krótka historia czarnych dziur

 

Zbudowane z czystej grawitacji kosmiczne pułapki, w których załamuje się czas, przestrzeń i znane nam prawa fizyki. Czarne dziury są tak niezwykłe, że od ich teoretycznego odkrycia (i odrzucenia) do spektakularnego potwierdzenia obserwacyjnego musiało upłynąć sto lat.

16 października 2020
Czarne dziury: idealne ciała niebieskie

 

Wielce mnie ucieszyła tegoroczna Nagroda Nobla z fizyki, bo dotyczy dziedziny, która zajmuję się od ponad pół wieku (moja pierwsza opublikowana praca[1] dotyczyła powstawania nagiej osobliwości!). Po raz pierwszy też, bezpośrednio została wyróżniona teoria względności. Nareszcie!

16 października 2020
Blask matematyki i czarne dziury

 

              Co roku setki pism od Komitetu Noblowskiego trafia na biurka różnych profesorów, członków akademii, naukowców i dotychczasowych noblistów z zapytaniem, kogo i dlaczego wskazaliby do Nagrody Nobla w najbliższym roku. Dawno temu, może to był początek lat osiemdziesiątych zeszłego wieku, podobne zapytanie trafiło do moich rąk. 

16 października 2020
Nagroda Nobla dla Rogera Penrose'a

 

 

Nagrodę Nobla z fizyki w 2020 roku otrzymali Roger Penrose oraz Reinhard Genzel i Andrea Ghez. Wszystkie trzy osoby przysłużyły się nauce, potwierdzając - na różne sposoby - występowanie
w naszym Wszechświecie czarnych dziur.