Używamy ciasteczek, dzięki którym strona działa poprawnie.
Blask matematyki i czarne dziury
Michał Heller
12 października 2020

 

              Co roku setki pism od Komitetu Noblowskiego trafia na biurka różnych profesorów, członków akademii, naukowców i dotychczasowych noblistów z zapytaniem, kogo i dlaczego wskazaliby do Nagrody Nobla w najbliższym roku. Dawno temu, może to był początek lat osiemdziesiątych zeszłego wieku, podobne zapytanie trafiło do moich rąk. 

              Byłem zaskoczony, ale odpowiedziałem po bardzo krótkim namyśle: Roger Penrose i Stephen Hawking za twierdzenia o istnieniu osobliwości w Wielkim Wybuchu i czarnych dziurach. Nie miałem nadziei, że moi kandydaci zostaną wyróżnieni, bo zwykle Nobla z fizyki otrzymuje się za osiągnięcia związane z doświadczeniem, a w tamtych czasach twierdzenia o osobliwościach były czystą matematyką. Ale matematyką niezwykle kunsztowną i otwierającą nową drogę w teorii grawitacji. Sądziłem, że nagroda im się należy. Metoda była wynalazkiem Rogera i on udowodnił pierwsze twierdzenie o istnieniu osobliwości we wnętrzu czarnej dziury, a Stephen przeniósł całe zagadnienie do Wielkiego Wybuchu i kosmologii.

                Wtedy interesowały mnie bardziej osobliwości niż czarne dziury, ale to właśnie w trakcie dowodzenia twierdzenia o istnieniu osobliwości Penrose wprowadził pojęcie „powierzchni złapanej”, której pojawienie się gwarantuje występowanie tak silnego pola grawitacyjnego, że nic – nawet światło – nie jest w stanie się z niego wyzwolić, czyli istnienie czarnej dziury.

                Ale blasku matematyki nie pochłonie nawet czarna dziura!

Trzeba było czekać kilkadziesiąt lat, żeby doświadczenie dogoniło teorię. Pozostałe dwa tegoroczne Noble z fizyki padły za odkrycie supermasywnej czarnej dziury w jądrze naszej Galaktyki, a zeszłoroczne za zarejestrowane fal grawitacyjnych wyemitowanych podczas zderzenia dwóch czarnych dziur.

Jeżeli Roger Penrose coś mówi – a mówi on jeszcze wiele innych ciekawych rzeczy na temat fizyki i matematyki – należy go słuchać bardzo uważnie.

8 października 2020 roku

Ks. Michał Heller

 

Nagrodę Nobla dla Sir Rogera Penrose'a komentują dla nas także:

Prof. Jean-Pierre Lasota "Czarne dziury: idealne ciała niebieskie"

dr Łukasz Lamża - Nagroda Nobla dla Rogera Penrose'a

 

 

Zdjęcie, które prezentujemy w Galerii zostało wykonane 7 grudnia 2016 r. w kawiarni De Revolutionibus w Krakowie, w czasie spotkania Sir Rogera Penrose’a z profesorem Michałem Hellerem oraz Prezesem wydawnictwa CCPress – Piotrem Majorczykiem. Tegoroczny Noblista podpisywał egzemplarze książki Stephena Hawkinga i Rogera Penrose’a spór o rzeczywistość Wojciecha P. Grygiela („Moda, wiara i fantazja…” była wtedy tłumaczona). 

Komentarze
DODAJ komentarz
Oceń
W przypadku naruszenia regulaminu Twój wpis zostanie usunięty.
Najnowsze artykuły
12 października 2020
Krótka historia czarnych dziur

 

Zbudowane z czystej grawitacji kosmiczne pułapki, w których załamuje się czas, przestrzeń i znane nam prawa fizyki. Czarne dziury są tak niezwykłe, że od ich teoretycznego odkrycia (i odrzucenia) do spektakularnego potwierdzenia obserwacyjnego musiało upłynąć sto lat.

12 października 2020
Czarne dziury: idealne ciała niebieskie

 

Wielce mnie ucieszyła tegoroczna Nagroda Nobla z fizyki, bo dotyczy dziedziny, która zajmuję się od ponad pół wieku (moja pierwsza opublikowana praca[1] dotyczyła powstawania nagiej osobliwości!). Po raz pierwszy też, bezpośrednio została wyróżniona teoria względności. Nareszcie!

12 października 2020
Blask matematyki i czarne dziury

 

              Co roku setki pism od Komitetu Noblowskiego trafia na biurka różnych profesorów, członków akademii, naukowców i dotychczasowych noblistów z zapytaniem, kogo i dlaczego wskazaliby do Nagrody Nobla w najbliższym roku. Dawno temu, może to był początek lat osiemdziesiątych zeszłego wieku, podobne zapytanie trafiło do moich rąk. 

12 października 2020
Nagroda Nobla dla Rogera Penrose'a

 

 

Nagrodę Nobla z fizyki w 2020 roku otrzymali Roger Penrose oraz Reinhard Genzel i Andrea Ghez. Wszystkie trzy osoby przysłużyły się nauce, potwierdzając - na różne sposoby - występowanie
w naszym Wszechświecie czarnych dziur.